Zdania względne definiujące — kompletny poradnik

Po co uczyć się relative clauses?

Relative clauses to fundament złożonych zdań w angielskim. Bez nich nie powiesz "mężczyzna, który mieszka obok", "książka, którą kupiłem". Na maturze podstawowej i rozszerzonej regularny element open cloze i transformacji: typowe zadanie — wstawić who, which, that, whose, where w lukę, lub połączyć dwa zdania w jedno.

Defining relative clauses to ten typ, gdzie informacja jest NIEZBĘDNA do identyfikacji — bez niej nie wiadomo, o czym mowa.

Defining vs Non-defining — kluczowa różnica

W tym artykule skupiamy się na defining (osobny artykuł dla non-defining).

Zaimki względne — tabela

⚠️ Klucz: opuszczanie zaimka (subject vs object)

W defining clauses MOŻNA opuścić who/which/that — ale TYLKO gdy zaimek jest dopełnieniem (object), nie podmiotem.

Reguła decyzyjna

• Po zaimku jest CZASOWNIK (np. who lives, which is) → zaimek to PODMIOT → NIE WOLNO opuścić.
• Po zaimku jest PODMIOT + CZASOWNIK (np. who I met, which we bought) → zaimek to DOPEŁNIENIE → MOŻNA opuścić.

Przykłady

W praktyce częściej opuszczamy zaimek-dopełnienie w mowie i piśmie potocznym.

"That" vs "who/which" — kiedy preferować

W defining clauses są wymienne, ale są kontekst, gdzie that jest preferowane:

1. Po nieokreślonych zaimkach (everything, anything, nothing, all)

• ✅ Everything that he said was true. (NIE which)
• ✅ Nothing that I do works.
• ✅ All that matters is family.

2. Po stopniu najwyższym (superlative)

• ✅ This is the best book that I've ever read.
• ✅ He is the kindest person that I know.

3. Po the only, the first, the last

• ✅ He's the only person that can help us.
• ✅ That's the first thing that comes to mind.

W tych kontekstach that brzmi naturalniej niż who/which.

Whose — przynależność

Whose zastępuje konstrukcję "his/her/its/their + rzeczownik":

• The man whose car was stolen called the police. (jego samochód)
• The girl whose dog ran away is crying. (jej pies)
• The book whose cover is red is mine. (jej okładka)

❗ Klasyczny błąd: The man who his car was stolen — niepoprawne. Zawsze whose.

❗ Nie myl whose z who's: who's = who is (skrót), whose = "którego/której".

Where, when, why — przysłówkowe relative clauses

Zamiast in/at/on which:

Przykłady

• The hotel where we stayed. = The hotel in which we stayed. (formal) = The hotel (which) we stayed in. (potoczne)
• The day when we met. = The day on which we met. (formal)
• The reason why I left. = The reason for which I left. (formal)

Preposition + which/whom (formalne)

W formalnym piśmie przyimek może iść PRZED zaimkiem (zwykle whom dla osób, which dla rzeczy):

W mowie potocznej i pisaniu nieformalnym przyimek idzie na koniec zdania względnego.

Pułapki maturalne

1. ❌ Opuszczenie zaimka-podmiotu

• ❌ The man lives next door is a doctor. (brak who jako podmiot)
• ✅ The man who lives next door is a doctor.

Zaimek-podmiot jest OBOWIĄZKOWY. Można opuścić tylko zaimek-dopełnienie.

2. ❌ "Who" dla rzeczy / "which" dla osób

• ❌ The book who I bought.
• ✅ The book which/that I bought. (rzecz)
• ❌ The man which lives there.
• ✅ The man who/that lives there. (osoba)

Reguła: who → ludzie, which → rzeczy/zwierzęta, that → oba.

3. ❌ "Who his" / "Which its" zamiast "whose"

• ❌ The man who his car was stolen.
• ✅ The man whose car was stolen.

Whose zastępuje his/her/its/their przed rzeczownikiem.

4. ❌ Powtórzenie podmiotu / dopełnienia

• ❌ The man who he lives next door. (he zbędne — who już jest podmiotem)
• ✅ The man who lives next door.
• ❌ The book that I bought it yesterday. (it zbędne — that już jest dopełnieniem)
• ✅ The book (that) I bought yesterday.

To klasyczny błąd maturalny: po zaimku względnym NIE powtarzamy podmiotu / dopełnienia.

5. ❌ "That" w non-defining

• ❌ My father, that lives in Paris, is a doctor. (przecinki = non-defining; that niedozwolone)
• ✅ My father, who lives in Paris, is a doctor.

W non-defining clauses (z przecinkami) that jest NIEDOZWOLONE.

10 przykładów PL → EN

1. Mężczyzna, który mieszka obok, jest lekarzem. → The man who lives next door is a doctor. (subject — nie opuszczamy)
2. Książka, którą kupiłem wczoraj, jest świetna. → The book (that) I bought yesterday is great. (object — można opuścić)
3. To jest najlepsza książka, jaką czytałem. → This is the best book that I've ever read. (po superlative — that)
4. Człowiek, którego samochód został ukradziony, wezwał policję. → The man whose car was stolen called the police. (whose)
5. Hotel, w którym się zatrzymaliśmy, był drogi. → The hotel where we stayed was expensive. (where)
6. Wszystko, co powiedział, było prawdą. → Everything that he said was true. (po everything — that)
7. Dzień, w którym się spotkaliśmy, był słoneczny. → The day when we met was sunny. (when)
8. Pies, który szczeka całą noc, jest irytujący. → The dog that/which barks all night is annoying. (subject)
9. Powód, dla którego wyjechałem, był osobisty. → The reason why I left was personal. (why)
10. Osoba, z którą rozmawiałem, była miła. → The person (that/who) I spoke to was nice. (object + przyimek na końcu)

Strategia maturalna — algorytm decyzyjny

1. Czy informacja jest NIEZBĘDNA? Tak → defining (bez przecinka). Nie → non-defining (z przecinkami).
2. Wybierz zaimek: who (osoba), which (rzecz), that (oba — tylko defining), whose (przynależność), where (miejsce), when (czas), why (powód).
3. Sprawdź funkcję zaimka: po zaimku CZASOWNIK → subject (nie opuszczaj). Po zaimku PODMIOT + CZASOWNIK → object (można opuścić).
4. Po superlative / nieokreślonych (everything, all, only, first) → preferuj that.
5. Nie powtarzaj zaimka osobowego po zaimku względnym (who he lives — błąd).
6. Pamiętaj o whose ≠ who's.

Podsumowanie

Defining relative clauses identyfikują konkretną osobę / rzecz. Bez przecinków, dozwolone that. Można opuścić zaimek, gdy jest dopełnieniem. Główne zaimki: who (osoba), which (rzecz), that (oba), whose (przynależność), where/when/why (przysłówkowe).

Najczęstsze błędy: opuszczenie zaimka-podmiotu (The man lives next door is...), powtórzenie zaimka osobowego (who he lives), oraz mylenie whose z who's. Wyrobisz to na 20 pytaniach testu.